Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΙΣΤΟΡΙΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ-ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΗΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 2 Απριλίου 2016

Η σπουδαία αρχιτεκτόνισσα Zaha Hadid απεβίωσε στα 65 της χρόνια.

Η σπουδαία αρχιτεκτόνισσα Zaha Hadid απεβίωσε στα 65 της χρόνια



Η παγκοσμίως αναγνωρισμένη αρχιτέκτων Zaha Hadid πέθανε σε ηλικία 65 ετών, αφήνοντας ένα τεράστιο κενό στον κόσμο του σχεδιασμό και της δημιουργικότητας εν γένει.
Υπήρξε η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με το Χρυσό Μετάλλιο από το Βασιλικό Ινστιτούτο Βρετανών Αρχιτεκτόνων.
Η Βρετανίδα σχεδιάστρια, η οποία γεννήθηκε στο Ιράκ και είχε χριστεί Dame από τη βασίλισσα Ελισάβετ, πέθανε από καρδιακή προσβολή την Πέμπτη 31 Μαρτίου σε νοσοκομείο του Μαϊάμι όπου νοσηλευόταν με βρογχίτιδα.
Η Ιρακινό-βρετανή Zaha Hadid έγινε διάσημη για την έντονα φουτουριστική αρχιτεκτονική της που χαρακτηρίζεται από κυματοειδείς προσόψεις, αιχμηρές γωνίες από βαριά υλικά όπως το σκυρόδεμα και χάλυβα. Η Hadid ήταν μία από τις πλέον διάσημες γυναίκες στο χώρο της αρχιτεκτονικής, με κτίριά της να στολίζουν διάφορα σημεία του κόσμου, μεταξύ των οποίων το Χονγκ Κονγκ, η Γερμανία και το Αζερμπαϊτζάν, ενώ είχε σχεδιάσει και το Υδάτινο Κέντρο των Ολυμπιακών Αγώνων στο Λονδίνο.
Την τελευταία δεκαετία, το έργο της είχε τιμηθεί πάρα πολλά βραβεία:
-Το 2004 ήταν η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με το βραβείο Pritzker.
-Το 2010 και το 2011 τιμήθηκε με το Βρετανικό βραβείο Stirling
-Το 2014 για το Έργο της Πολιτιστικό Κέντρο Αλίεφ Γκαϊντάρ το βραβείο «Σχεδιασμός της Χρονιάς» από το Μουσείο Σχεδιασμού και
-Το 2015 έγινε η πρώτη γυναίκα που κερδίζει το χρυσό μετάλλιο RIBA.

Υπήρξε η πρώτη γυναίκα που τιμήθηκε με το Χρυσό Μετάλλιο από το Βασιλικό Ινστιτούτο Βρετανών Αρχιτεκτόνων.



Κέντρο Γκαϊντάρ Αλίγιεφ στο Μπακού, Αζερμπαϊτζάν εμβαδού 57.528μ2 
Η κυματοειδής μορφής είναι επικαλυμένη 
από  σκυρόδεμα οπλισμένο με πολυεστερικές ίνες.



Μουσείο Riverside: Προσθήκη στο  Μουσείο Μεταφορών στη Γλασκώβη της Σκωτίας.  Εντυπωσιακό σχήμα. 
Επικάλυψη στέγης με φύλλα κραμματοποιημένου ψευδαργύρου.




Το Σαραγόσα Bridge Pavilion, που χτίστηκε το 2008,  στον ποταμό Ebro στη Σαραγόσα της Ισπανίας. Η όψη του κτιρίου αποτελείται από 29.000 τριγωνικής διατομής κυψέλες κατασκευασμένες από σκυρόδεμα οπλισμένο με ίνες υάλου.

Τετάρτη 27 Ιανουαρίου 2016

Πέθανε ο Ακαδημαϊκός Χρύσανθος Χρήστου!

Έφυγε ένας μεγάλος άνθρωπος και δάσκαλος του οποίου το πολύτομο έργο αποτελεί δεξαμενή γνώσης για την ιστορική εξέλιξη της δυτικής τέχνης.

Καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης του Πανεπιστημίου Αθηνών ο Χρύσανθος Χρήστου διετέλεσε καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής και του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ για πολλά χρόνια πριν από τη μετάκλησή του στην Αθήνα.


Έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών, σε ηλικία 94 ετών, ο Ακαδημαϊκός Χρύσανθος Χρήστου. Η εξόδιος ακολουθία θα γίνει την Πέμπτη, 28 Ιανουαρίου, στις 12 το μεσημέρι στον Ιερό Ναό Αγίων Θεοδώρων του Α Νεκροταφείου Αθηνών.

Ο Χρύσανθος Χρήστου γεννήθηκε στις Θεσπιές Βοιωτίας το 1922. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών (1943 έως 1948). Υπηρέτησε ως Επιμελητής Κλασικών Αρχαιοτήτων (Βοιωτία-Εύβοια, 1951 - 1955, και Λακωνία-Αρκαδία, 1.955 με 1.965). Παράλληλα, κατά την περίοδο 1955-1957, με υποτροφία της γερμανικής κυβέρνησης (DAAD), έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Αρχαία και Νεώτερη Τέχνη στα Πανεπιστήμια της Βόννης και της Κολωνίας.

Το 1965 εκλέχτηκε τακτικός Καθηγητής της Ιστορίας της Τέχνης (η πρώτη έδρα της επιστήμης αυτής που ιδρύθηκε σε ελληνικό Πανεπιστήμιο) και της Μεσαιωνικής και Νεώτερης Τέχνης της Δύσης στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το 1979 μετακλήθηκε στην ίδια έδρα της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου δίδαξε μέχρι την αποχώρησή του ως ομότιμος Καθηγητής. Το 1991 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών στην έδρα Ιστορία της Τέχνης.

Οι δημοσιεύσεις του αφορούν την ευρωπαϊκή τέχνη από την Αναγέννηση μέχρι τις μέρες μας, καθώς και την ελληνική τέχνη του 19ου και του 20ού αιώνα.

Κυριακή 10 Μαΐου 2015

Αρχαιολογική Εταιρεία: Η Αμφίπολη ήταν σκηνοθετημένη.

H ανασκαφή στην Αμφίπολη ήταν μια «άτεχνη σκηνοθετημένη ιστορία με σκοπό να αποσπαστεί η προσοχή των Ελλήνων από αυθαίρετα οικονομικά μέτρα», υποστήριξε ο γενικός γραμματέας της Αρχαιολογικής Εταιρείας και ακαδημαϊκός Βασίλης Πετράτος, κατά την παρουσίαση του έργου της Εταιρείας για το 2014.


«Το μνημείο το ίδιο έως τώρα δεν προσέφερε κάτι το νέο και οι ιστορικές πληροφορίες που θα μπορούσε να δώσει η ανασκαφή φαίνεται πώς χάθηκαν εξαιτίας της διεξαγωγής της από πρόσωπα που αγνοούν την επιστήμη και τη μέθοδό της», δήλωσε ο κ. Πετράτος, εκτιμώντας πως η ανασκαφή της Αμφίπολης «δεν είναι ούτε μεγάλο ούτε μικρό γεγονός».
Σύμφωνα με την Αρχαιολογική Εταιρεία, το 2014 ξεχώρισαν τα εξής γεγονότα:
Νέες βραχογραφίες είδαν το φως στις Κυκλάδες, και συγκεκριμένα στον νεολιθικό οικισμό του Στρόφιλα 'Ανδρου, στην προϊστορική ακρόπολη της Χαλανδριανής Σύρου και στο Βαθύ Αστυπάλαιας. Βραχογραφίες που εικονίζουν για πρώτη φορά ανθρώπους, όπως οι πέντε μορφές που κυνηγούν άγρια ζώα, ίσως τσακάλια ή ο κυνηγός ο οποίος φέρεται να έχει σκοτώσει ταύρο ή αγελάδα, ήταν μεταξύ αυτών που ξεχώρισαν στον Στρόφιλα 'Ανδρου. Επίσης, στην περιοχή ‐την οποία ερευνά η αρχαιολόγος Χριστίνα Τελεβάντου‐ διαπιστώθηκαν ακόμα παλαιότερες βραχογραφίες, γεγονός που αποδεικνύει τη μακρά παράδοση χρήσης του χώρου για τη χάραξη παραστάσεων. Στους χώρους των Κυκλάδων όπου εμφανίζονται οι ιδιότυπες και σχεδόν ίδιας τεχνικής βραχογραφίες, προστέθηκε το 2014 και η ακρόπολη της Χαλανδριανής στη Σύρο (την οποία ερευνά η αρχαιολόγος Μαρίζα Μαρθάρη), όπως για παράδειγμα η βραχογραφία που εικονίζει ένα ψάρι ή δελφίνι. Σπείρες, πλοίο, βέλη και δόρατα, είναι μερικές από τις νέες αναπαραστάσεις που βρέθηκαν χαραγμένες στους βράχους στο Βαθύ Αστυπάλαιας, όπου συνεχίζονται οι συστηματικές έρευνες του Ανδρέα Βλαχόπουλου στη βόρεια ακτή.
Νέα οικοδομήματα αποκαλύφθηκαν στην Αρχαία Μεσσήνη, όπως το δειπνιστήριον στην αγορά, δηλαδή τραπεζαρία ή αίθουσα λέσχης όπου δειπνούσαν οι λατρευτές της Μεσσάνας, βασίλισσας της χώρας της Μεσσήνης που θεοποιήθηκε. Το δειπνιστήριον κατασκευάστηκε κατά την ελληνιστική περίοδο και φέρει στην ανατολική του όψη δωρική κιονοστοιχία. Επίσης, αποκαλύφθηκε σχεδόν πλήρως το μεταγενέστερο βαλανείο (5ος ως 7ος αιώνα μ. Χ.), που είχε κατασκευαστεί στο μέσο περίπου της βόρειας στοάς, όπου συνεχίζονται οι ανασκαφικές και αναστηλωτικές εργασίες υπό τη διεύθυνση του Πέτρου Θέμελη. Επίσης, γνωστοποιήθηκαν οι αναστηλώσεις στον παραπάνω χώρο της στοάς (ενός κίονα της μίας εσωτερικής κορινθιακής κιονοστοιχίας, ύψους 5 μέτρων), της ανατολικής στοάς του γυμνασίου της Μεσσήνης, που βρίσκεται άνω του σταδίου, καθώς και του ναού της Ειλειθυίας στη νότια πλαγία της Ιθώμης.
Τμήμα στοάς, μονόκλιτη με δωρική κιονοστοιχία στην πρόσοψη, που χρονολογείται στην πρώιμη ρωμαιοκρατία, καθώς και τα θεμέλια μικρού ναού, που οικοδομήθηκε στο τέλος της κλασικής ή στην αρχή της ελληνιστικής περιόδου και ο οποίος κατεδαφίστηκε στα πρώιμα χρόνια της ρωμαιοκρατίας, εντοπίστηκαν στην αρχαία Σικυώνα, η ανασκαφή της οποίας διεξάγεται από τον καθηγητή Ιωάννη Λώλο.
Αποκαλύφθηκε το δάπεδο του μυκηναϊκού ανακτόρου στην αρχαία πόλη των Θηβών, όπου συνεχίζεται η ανασκαφική έρευνα του Βασίλειου Αραβαντινού, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Θηβών. Επίσης, μεταξύ των ευρημάτων που ξεχώρισαν ήταν τα θραύσματα μεγάλου κρατήρα (αγγείου) των μετανακτορικών χρόνων (περίπου 1200 με 1100 π. Χ.), όπου εικονίζονται πολεμιστές να μεταφέρουν σκέλος, από το οποίο κρέμονται διάφορα πράγματα, πιθανόν λάφυρα πολεμικά, ενώ στο δεξί κρατούν ξίφος.
Κτίριο, πιθανώς βουλευτήριο, μέρος του οποίου χρονολογείται στον 6ο αι. π. Χ., και λείψανα κτιρίων που φαίνεται ότι ανήκουν σε στωικό συγκρότημα, εντοπίστηκαν στην Ογχηστό Βοιωτίας, κέντρο του κοινού των Βοιωτών. Η συστηματική έρευνα, που ξεκίνησε πέρυσι στην περιοχή από τον Ιωάννη Μυλωνόπουλο, σε συνεργασία με την Εφορεία Αρχαιοτήτων Θηβών, αποκαλύπτει σταδιακά κτίρια που είχαν εντοπιστεί σε παλαιότερες σωστικές ανασκαφές.
Ιδιαίτερα σημαντικές ήταν οι εργασίες συντήρησης και μελέτης που έγιναν το 2014 στο Ακρωτήρι Θήρας. Συγκεκριμένα, συντηρήθηκε η τοιχογραφία του «μεγάλου τοίχου των κόκκινων σπειρών» από την Ξεστή 3, μια μεγάλη σύνθεση μήκους άνω των πέντε μέτρων, που ανασυντέθηκε σε δύο φορητούς πίνακες. Όπως έγινε γνωστό, έχει ήδη ανασυγκροτηθεί το ένα τμήμα και έχει κατασκευαστεί το μεταλλικό πλαίσιο στο οποίο θα τοποθετηθεί μόλις ξεκινήσουν οι εργασίες. Επίσης, όπως ανέφερε ο κ. Πετράτος, έχει γίνει η προσωρινή παραλαβή του στεγάστρου του Ακρωτηρίου της Θήρας, ένα πολυαναμενόμενο έργο το οποίο φαίνεται να φτάνει στο αίσιο τέλος του.


Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου 2015

Πινακοθήκη Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα, ένα μαγικό κτίριο...

Κτήριο Πινακοθήκης Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα
Το κτήριο της οδού Κριεζώτου 3 ανήκε εξ ολοκλήρου στον αείμνηστο ζωγράφο Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα και περιήλθε στο Μουσείο Μπενάκη από δωρεά του καλλιτέχνη ενόσω αυτός ακόμη ζούσε.
Το αρχικό κτήριο – ισόγειο και πέντε όροφοι – κτίστηκε με εντολή του Αλέξανδρου Χατζηκυριάκου γύρω στο 1932 από τον Κωνσταντίνο Κιτσίκη, αρχιτέκτονα και καθηγητή στο Πολυτεχνείο, και αποτελεί τυπικό δείγμα αρχιτεκτονικής πολυκατοικίας του Μεσοπολέμου.
Στα μέσα της δεκαετίας του ’50, ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας αποφάσισε να κατοικήσει μόνιμα στο κτήριο που ανήκε στην οικογένειά του. Για το σκοπό αυτό πρόσθεσε έναν επιπλέον όροφο, τη διαμόρφωση του οποίου επιμελήθηκε ο ίδιος με τη βοήθεια των μαθητών του στην Αρχιτεκτονική Σχολή του Πολυτεχνείου, Αντώνη Κιτσίκη και Αλέξανδρου Παπαγεωργίου. Ήδη από την εποχή του το σπίτι της οδού Κριεζώτου προκάλεσε έντονο ενδιαφέρον στους αρχιτεκτονικούς και καλλιτεχνικούς κύκλους και παρουσιάστηκε σε ελληνικά και ξένα περιοδικά αρχιτεκτονικής.


Στο ειδικά διαμορφωμένο ευρύχωρο και φωτεινό δώμα του έκτου όροφου εγκατέστησε το εργαστήριο και τη βιβλιοθήκη του, ενώ χρησιμοποιούσε τον πέμπτο όροφο για κατοικία. Εκεί έζησε και δημιούργησε ο Χατζηκυριάκος-Γκίκας επί σαράντα συνεχή χρόνια ως το θάνατό του, το Σεπτέμβριο του 1994. Οι χώροι αυτοί διατηρούνται μέχρι σήμερα όπως τους είχε ο ίδιος οργανώσει και διακοσμήσει. (http://www.benaki.gr/)


Παρακάτω παρουσιάζεται η  Πινακοθήκη του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Το κτίριο της οδού Κριεζώτου 3 ήταν η οικία και το εργαστήριο του. Ανήκε εξ ολοκλήρου στον αείμνηστο ζωγράφο Νίκο Χατζηκυριάκο-Γκίκα και περιήλθε στο Μουσείο Μπενάκη από δωρεά του καλλιτέχνη ενόσω εκείνος ακόμη ζούσε. 



Πρόκειται για ένα καθ' όλα μαγικό κτίριο. 
Ένα αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα, που σε αφήνει άφωνο με την υψηλή αισθητική του.  


Το μουσείο, οικία και εργαστήρι του ζωγράφου, είναι αφιερωμένο στον ίδιο αλλά και στην καλλιτεχνική δημιουργία της Ελλάδας και των εκφραστών της, από το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και τη Μικρασιατική καταστροφή, έως την έναρξη της δικτατορίας του 1967. Οι πιο σημαντικές στιγμές της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας περνάνε μπροστά από τα μάτια σου...


Ο ζωγράφος εγκατέστησε το εργαστήριο και τη βιβλιοθήκη του στο ειδικά διαμορφωμένο ευρύχωρο και φωτεινό δώμα του έκτου ορόφου. 
Στην παραπάνω φωτογραφία: η είσοδος στο εργαστήριο.


Παντού βιβλία και πίνακες... 



Ένας χώρος, τόσο φωτεινός, σημαντικά ιδιαίτερος, σε κερδίζει από το πρώτο λεπτό. 


Κάθε γωνιά του αποπνέει μια μοναδική αύρα, παντού φως, γνώση και τέχνη. 


...και σε όλο το χώρο του χιλιάδες βιβλία...



Tα καβαλέτα και τα σύνεργα της ζωγραφικής συνυπάρ-χουν με παλιά έπιπλα και αντικείμενα από τα ταξίδια του καλλιτέχνη.


Πριν φύγουμε από τον 6ο όροφο του κτιρίου, στεκόμα- στε σε έργα μοναδικής ομορφιάς και παίρνουμε ανάσες κοιτάζοντας τα... 


Κατεβαίνοντας στον 5ο όροφο, τον οποίο χρησι-μοποιούσε ως κατοικία του, αρχικά βγαίνουμε στο μπαλκόνι του. 
Εκείνη την εποχή είχε θέα προς Λυκαβηττό, Υμηττό και Ακρόπολη.


 Εδώ το γραφείο του πατέρα του Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα, πλαισιωμένο με σπάνια αντικείμενα και πολύτιμα έργα τέχνης.


Ίσως το σαλόνι των ονείρων μου...
Παντού βιβλία, άνετα καθιστικά, 
βιβλιοθήκες, πολύχρωμα ξεχωριστά αντικείμενα, 
Αντικείμενα από ταξίδια, έργα...


Εδώ έζησε και δημιούργησε ο Νίκος Χατζηκυριάκος-Γκίκας επί σαράντα συνεχή χρόνια ως το θάνατό του. 


Οι χώροι αυτοί διατηρούνται μέχρι σήμερα όπως τους είχε ο ίδιος οργανώσει και διακοσμήσει.


Το 1991 ξεκίνησε να λειτουργεί σε ένα τμήμα (150 τ.μ.) του 4ου ορόφου η Πινακοθήκη Ν. Χατζηκυριάκου-Γκίκα. Η μόνιμη έκθεση είχε οργανωθεί από τον ίδιο τον καλλιτέχνη με έργα από όλους τους τομείς της δημιουργίας του, όπου επίσης διοργανώνονταν μικρές θεματικές εκθέσεις.


Στους τελευταίους ορόφους, ένας απίστευτος πλούτος φανερώνεται στα μάτια σου. Πραγματικά είναι τόσα τα εκθέματα, τόσοι οι τομείς αυτής της συλλογής που μένεις άφωνος με τον πολυεπίπεδο πλούτο. Η καλλιτεχνική δημιουργία (ζωγραφική, γλυπτική, χαρακτική, μουσική, θέατρο, κινηματογράφος, φωτογραφία) συναντά την αρχιτεκτονική, την τέχνη του λόγου (πεζογραφία, ποίηση, φιλολογία, κριτική), αλλά και τον ιστορικό και φιλοσοφικό στοχασμό. 


Το Νόμπελ του Οδυσσέα Ελύτη,
προσωπικά αντικείμενα, χειρόγραφα του ποιητή.


Το Νόμπελ του Γιώργου Σεφέρη,
αντικείμενα και χειρόγραφα του ποιητή.


Ξεχωριστά βιβλία σπουδαίων εκπροσώπων της τέχνης του λόγου... 
Η επιστολή του Καρυωτάκη,το περίστροφο που αυτο- κτόνησε και οι σφαίρες...



Τα γυαλιά του Ιάκωβου Καμπανέλλη,
χειρόγραφα, έργα του...


Η φωτογραφική μηχανή της Nelly's...



Σημαντικό τμήμα της Πινακοθήκης αποτελεί η Βιβλιοθήκη, με σπάνιες εικονογραφημένες εκδόσεις και πάνω από 7.000 τόμους σχετικούς κυρίως με την Ιστορία της Τέχνης.

Ένα μουσείο που δεν είναι τόσο γνωστό, όσο θα άξιζε. Ένα στολίδι για την πόλη των Αθηνών που αξίζει να το επισκεφτείτε, το μόνο σίγουρο είναι ότι θα σας μαγέψει...

Εκτός από το εργαστήριο και την οικία, σε αφήνουν άφωνο τα τόσα αντικείμενα, απίστευτης συμβολικής και εικαστικής αξίας. 
Τα αντικείμενα που παρουσιάστηκαν είναι μόνο κάποια από αυτά που θα δείτε όταν θα το επισκεφτείτε... 

Κτήριο Πινακοθήκης Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα 
Ώρες Λειτουργίας
Τετάρτη, Πέμπτη, Παρασκευή, Σαββάτο, Κυριακή: 10:00 - 18:00
Εισιτήριο
Γενική είσοδος : € 7 
Μειωμένο : € 5 

Ελεύθερη είσοδος: Κάθε Πέμπτη (από 15/07/2013 έως 15/07/2014)
Αποκλειστικός Δωρητής: Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος
(roadartist.blogspot.gr)


Σάββατο 27 Δεκεμβρίου 2014

Μεταμορφώσεις των Αθηνών Φωτογραφικό οδοιπορικό 1839-1950

Με ένα νέο χώρο τέχνης και πολιτισμού γιορτάζει τα δέκα χρόνια της λειτουργίας του το Μουσείο Ηρακλειδών. Με στόχο να εμπλουτίσει την πνευματική ζωή της Αθήνας αλλά και να συμπληρώσει και να διευρύνει τον βασικό προσανατολισμό του Μουσείου, το παράρτημα του Μουσείου Ηρακλειδών λειτουργεί για το ευρύ κοινό από την Παρασκευή, 17 Οκτωβρίου 2014 με ένα μεγάλο αφιέρωμα στην πόλη της Αθήνας, με αφορμή τα 180 χρόνια από την ανακήρυξή της ως πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους. Η έκθεση φωτογραφίας με γενικό τίτλο: Μεταμορφώσεις των Αθηνών, Φωτογραφικό οδοιπορικό 1839-1950 είναι μία μοναδική περιήγηση στην ανάπτυξη της ελληνικής πρωτεύουσας.

ΟΔΟΙΠΟΡΙΚΟ 111 ΕΤΩΝ

Η παλιά Αθήνα ζωντανεύει σε 3D απεικονίσεις

Μια σειρά από φωτογραφίες-ντοκουμέντα χαρτογραφούν την εξέλιξη της Αθήνας στο πέρασμα των δεκαετιών. Εικόνες οι οποίες αποτελούν αντίδοτο στη λήθη και ξετυλίγουν το νήμα της ιστορίας που χάνεται, καθώς η Αθήνα αλλάζει.


Στο νέο κτίριο του Μουσείου Ηρακλειδών παρουσιάζεται η έκθεση με τίτλο «Μεταμορφώσεις των Αθηνών, φωτογραφικό οδοιπορικό 1839-1950».

Πρόκειται για πάνω από 130 αυθεντικές φωτογραφίες κάποιες εκ των οποίων χρονολογούνται κοντά στην εποχή στην οποία εφευρέθηκε η φωτογραφία. Ενα μοναδικό οδοιπορικό μέσα από τον χρόνο με πανοραμικές απόψεις της Αθήνας σε μεγάλες εκτυπώσεις, παλιές φωτογραφικές μηχανές και επτά στερεοσκοπικά μηχανήματα. Δύο εκπληκτικές συσκευές εποχής δίνουν τη μοναδική ευκαιρία στον επισκέπτη να δει πενήντα φωτογραφίες γυρίζοντας έναν μοχλό.
«Το στερεοσκόπιο προσφέρει την τρίτη διάσταση, νομίζεις ότι οι φωτογραφίες ζωντανεύουν, διότι έχει βάθος» λέει η κυρία Ελένη Νομικού διευθύντρια του Μουσείου Ηρακλειδών.


Το Βιβλίο, Μεταμορφώσεις Αθηνών Φωτογραφικό οδοιπορικό, από τον 19ο στον 20ό αιώνα. Εκδόσεις Kallimages, Παρίσι

«Η έκθεση συμπίπτει με τη συμπλήρωση 180 χρόνων από την αναγόρευση της Αθήνας ως πρωτεύουσας του κράτους. Οι φωτογραφίες παρουσιάζουν την εξέλιξη της πόλης στο πέρασμα του χρόνου. Δεν είναι όλες άγνωστες στο ευρύ κοινό, αλλά η αξία τους έγκειται στη σπανιότητα του υλικού. Οι εικόνες παρουσιάζουν όψεις του Πειραιά και τα σημαντικότερα σημεία της Αθήνας, στο ιστορικό κέντρο. Σημεία με αρχαιολογικό ενδιαφέρον όπως οι Στύλοι του Ολυμπίου Διός, η Πύλη του Αδριανού, βεβαίως η Ακρόπολη στο βάθος, το θέατρο του Διονύσου και ο Λυκαβηττός. Υπάρχουν επίσης πολλές φωτογραφίες από γειτονιές της Αθήνας, όπως το Βρυσάκι εκεί όπου ανασκάφηκε η αρχαία αγορά, το Θησείο, το Μετς, η πλατεία των τότε Ανακτόρων και ο Κήπος».


Το νέο μουσείο ΗρακλειδώΝ βρίσκεται στην οδό Αγίου Παύλου 37 και στεγάζεται σε ένα νεοκλασικό, το οποίο αποκαταστάθηκε θαυμάσια Ο επισκέπτης μπορεί να ταξιδέψει στον χρόνο και να γνωρίσει την Αθήνα όπως δεν την έχει δει ποτέ, με αληθοφάνεια που του προσφέρει γνώση και συγκίνηση», λέει ο Χάρης Γιακουμής, ιστορικός τέχνης και επιμελητής της έκθεσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως έχει και η αποτύπωση των ανθρώπων. Οι Αθηναίοι που έζησαν στις περιοχές αυτές πριν από 150 χρόνια και η προσπάθεια των φωτογράφων για μια δύσκολη λήψη να «παγώσει η ανθρώπινη φιγούρα» ώστε να μη βγει μαύρη ή κατάλευκη.


Πλατεία Ομονοίας, 1865 Λεπτομέρεια από το πανόραμα του Paul Baron des Granges. Συλλογή Θεόδωρου Θεοδώρου, Αθήνα

Ο επισκέπτης μπορεί να παρακολουθήσει τις οικοδομικές φάσεις της Αθήνας, τις διαρκείς μεταμορφώσεις του αστικού τοπίου και παράλληλα γνωστά σημεία της Αθήνας, μεγάλα δημόσια νεοκλασικά κτίρια, σκηνές δρόμου, τους λόφους και το ιστορικό τοπίο της πόλης. Ενα ταξίδι στην πολεοδομική και οικιστική ανάπτυξη της ελληνικής πρωτεύουσας μέσα από σπάνιο αρχειακό υλικό ιδιωτικών συλλογών.


Ακρόπολη, 1904 Σε πρώτο πλάνο η είσοδος της Ακρόπολης, η Πύλη Beule, και στο βάθος η περιοχή του λόφου των Νυμφών με τα νεόδμητα σπίτια και το Αστεροσκοπείο στην κορυφή. Συλλογή Παύλου και Μπελίντας Φυρού / Μουσείο Ηρακλειδών

«Η ιδέα για την έκδοση βιβλίου με τίτλο Μεταμορφώσεις των Αθηνών γεννήθηκε πριν από δέκα χρόνια κουβεντιάζοντας με τον φίλο αρχιτέκτονα Τάσο Ανδρέου, ο οποίος έκανε την αρχιτεκτονική και τοπογραφική τεκμηρίωση των φωτογραφιών. Το ίδιο διάστημα περίπου αποφασίσαμε με τον κ. Παύλο Φυρό να οργανώσουμε έκθεση με θέμα την Αθήνα. Παρουσιάζουμε 120 σπάνιες αυθεντικές φωτογραφίες όπως και δύο υδατογραφίες. Μέσα σε ειδικά στερεοσκόπια εποχής παρουσιάζονται 100 στερεοσκοπικές φωτογραφικές πλάκες σε τρισδιάστατη μορφή, μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εμπειρία για μικρούς και μεγάλους» λέει ο κ. Χάρης Γιακουμής, ιστορικός τέχνης και επιμελητής της έκθεσης. Οι περισσότερες φωτογραφίες προέρχονται από τη δική του συλλογή, ενώ έχει συγκεντρώσει και τις εικόνες από τους υπόλοιπους συλλέκτες.


Πλατεία Λυσικράτους, 1904 Πανοραμική άποψη της πλατείας Λυσικράτους. 

Στη θέση της μονής των καπουκίνων χτίστηκε αργότερα ημιτριώροφη νεοκλασική οικία. 
Στα αριστερά της φωτογραφίας, επί της οδού Επιμενίδου, ανάμεσα στις παλαιές οικίες, ξεχωρίζει το κωδωνοστάσιο του Αγίου Δημητρίου του Κανδήλη. 
Συλλογή Γιακουμή / Kallimages, Παρίσι

«Σήμερα ζούμε την εποχή της εικόνας όσο ποτέ άλλοτε. Εχουμε όμως άγνοια της ιστορίας της φωτογραφικής εξέλιξης, από την εφεύρεσή της το 1839. Με την περιδιάβαση της Αθήνας μέσω αυτού του φωτογραφικού οδοιπορικού, το οποίο ξεκινά ιστορικά από το 1839 και φτάνει έως τα μέσα του 20ού αιώνα, διαπιστώνουμε ότι τεχνικά και αισθητικά αυτές οι φωτογραφίες ήταν πολύ υψηλού επιπέδου. Αν και η σημερινή ψηφιακή φωτογραφική τεχνολογία μπορεί να μας προσφέρει αναλύσεις πολλών πίξελ, με τίποτα δεν μπορεί να ανταγωνιστεί την ποιότητα των φωτογραφιών του 19ου αιώνα. Ο επισκέπτης μπορεί να ταξιδέψει στον χρόνο και να γνωρίσει την Αθήνα όπως δεν την έχει δει ποτέ, με αληθοφάνεια που του προσφέρει γνώση και συγκίνηση» λέει ο κ. Γιακουμής με καταγωγή από την κατεχόμενη Αμμόχωστο της Κύπρου και, όπως εξηγεί, για τον ίδιο η φωτογραφία είναι πάνω από όλα μνήμη.



ΚΟΛΩΝΑΚΙ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑ, 1874 
Το Κολωνάκι, η πλατεία Συντάγματος και η Ακρόπολη από τον Λυκαβηττό. Συλλογή Θεόδωρου Θεοδώρου, Αθήνα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον όμως έχει ο χώρος. Το νέο μουσείο Ηρακλειδών στην οδό Αγίου Παύλου 37 στεγάζεται σε ένα κτίριο εποχής, ένα νεοκλασικό, το οποίο αποκαταστάθηκε θαυμάσια.
«Είναι μια διπλή έκθεση» σημειώνει η κυρία Νομικού. «Ο επισκέπτης μπαίνει σε ένα κτίριο του 19ου αιώνα και παράλληλα στο κλίμα της εποχής των φωτογραφιών».
Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 29 Ιανουαρίου ενώ συμπληρώνεται με μια μικρή επιλογή σύγχρονων φωτογραφιών της Αθήνας, υπό την επιμέλεια του δημοσιογράφου Ν. Βατόπουλου, σαν μια γέφυρα με το παρόν

Πέμπτη 27 Νοεμβρίου 2014

Ο ζωγράφος Ξένος Διγενής και το Έργο του στο Πωγώνι.

Γράφει ο Δημήτρης Μ. Κανακάκης-Αρχιτέκτων
 
Ο ζωγράφος Ξένος Διγενής από το Μουχλί της Αρκαδίας, είναι ένας από τους μεγαλύτερους Έλληνες περιφερόμενους ζωγράφους μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης. Ο ζωγράφος έζησε και εργάστηκε στο β΄ μισό του 15ου αιώνα.

Η μελέτη της τέχνης του παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους ερευνητές της Μεταβυζαντινής ζωγραφικής και κυρίως της εντοίχιας ζωγραφικής μετά την πτώση του Βυζαντίου (1450-1600) στον Ορθόδοξο κόσμο και στις «χώρες» υπό ξένη κυριαρχία . Όπως προκύπτει από τη μελέτη αυτή, η ζωγραφική του 15ου αιώνα στην Κρήτη άσκησε μεγάλη επίδραση στον Διγενή. Αντιγράφοντας τα πρότυπά του, ο Διγενής αποδεικνύεται ζωγράφος ικανός, που βελτιώνει τους τρόπους έκφρασής του μέσα στα 21 περίπου χρόνια που ζωγραφίζει τα τρία γνωστά σύνολα τοιχογραφιών του. Από την άλλη πλευρά, συγκεκριμένα στοιχεία σε έργα μεταγενέστερων ζωγράφων επιτρέπουν να συμπεράνουμε ότι η τέχνη του Διγενή είχε κάποια συνέχεια, αν και περιορισμένη χρονικά και τοπικά. Η Επίδραση της Κρητικής ζωγραφικής στο έργο ενός Πελοποννησίου ζωγράφου που περιπλανήθηκε , δημιούργησε και άφησε τα καλλιτεχνικά του ίχνη σε όλη την δυτική Ελλάδα από την Αιτωλία έως την Βόρεια Ήπειρο έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Το καλλιτεχνικό του Έργο του συνδέεται με το Πωγώνι όπου δραστηριοποιείται καλλιτεχνικά από το έτος 1491 και έχει εκτελέσει τοιχογραφίες, όπως για παράδειγμα το έτος 1493 στην περιοχή της Πωγωνιανής στα παλιά Φραστανά, τώρα Κάτω Μερόπη στον Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Πρόκειται για μονόχωρο ναό με νάρθηκα του οποίου η αγιογράφηση έγινε στα τέλη του 15ου αι. από το ζωγράφο Ξένο Διγενή.

Ι. Ν. Κοιμήσεως της Θεοτόκου στην Κάτω Μερόπη Πωγωνίου

 Με αφορμή το Α’ Επιστημονικό Συνέδριο της Ι. Μ. Μυρτιάς που ολοκληρώθηκε και στις εργασίες του με τίτλο «Στα βήματα του πατρό-Κοσμά: ανακαλύπτοντας τα ίχνη της “Βυζαντινής Αιτωλοακαρνανίας”, ιχνηλατώντας την ιστορία της Ιεράς Μονής Μυρτιάς», που διοργανώνεται από την Ιερά Μονή Εισοδίων της Θεοτόκου Μυρτιάς Αιτωλίας.
Στη τελευταία εισήγηση της δεύτερης συνεδρίας που είχε ως θέμα: «Οι τοιχογραφίες του Ξένου Διγενή στην Ιερά Μονή Μυρτιάς», η εισηγήτρια κα. Μαρία Αγρέβη, Διδάκτωρ Φιλοσοφίας και Αρχαιολόγος της Βυζαντινής Εφορίας Κορινθίας παρουσίασε το σύνολο των τοιχογραφιών που εκτέλεσε το 1491 ο ζωγράφος Ξένος Διγενής στο αρχικό καθολικό της Μονής Μυρτιάς, σημερινό Ιερό του Καθολικού.

                                                           Επιγραφή (Ι. Μ. Μυρτιάς-1491)

Ο ζωγράφος είναι γνωστός στην έρευνα για την ιστόρηση δύο ακόμη Ναών, στο Νομό Χανίων της Κρήτης (1470), και στο Πωγώνι της Ηπείρου (μετά το 1491).

Με βάση τα παραπάνω και έπειτα από μια μικρή σχετική έρευνα πληροφορούμαστε τα εξής:

Σύμφωνα με την ιστορία της μεταβυζαντινής ζωγραφικής στην Ήπειρο (Βόρεια και Νότια) πολύ λίγα είναι τα μνημεία που χρονολογούνται στην πιο πρώιμη φάση της Τουρκοκρατίας (1430 - 1530). Στην Ήπειρο έχουν εντοπιστεί τέσσερα μνημεία αυτής της περιόδου και στην Βόρεια Ήπειρο επτά. Δύο από αυτά βρίσκονται στην Πολίτσιανη του βορειοηπειρωτικού Πωγωνίου. Πρόκειται για τον Άγιο Δημήτριο Σάββου (1526) και τον Άγιο Αθανάσιο Μάτζαρη (1513). Και τα δύο μνημεία είναι ιδιωτικά, φέρουν ζωγραφικό διάκοσμο πολύ καλής ποιότητας και γειτονεύουν με τα Παλαιοφραστανά του Πωγωνίου, όπου ο Ξένος Διγενής φιλοτέχνησε το Ναό της Παναγίας (1492). Η μεθοδολογία της διατριβής υιοθέτησε αρχικά επταετείς έρευνες πεδίου (χρονική διάρκεια κατά την οποία αναζητήθηκαν και εντοπίστηκαν και άλλα συνομήλικα μνημεία στο βορειοηπειρωτικό χώρο, τα οποία χρονολογούνται μεταξύ 1503 - 1526). Στη συνέχεια, με μελέτη και έρευνα σε ομόλογα επιστημονικά βιβλία, εξετάστηκε το ερευνητέο υλικό από πλευράς εικονογραφικής, τεχνικής και τεχνοτροπικής. Η τριμερής αυτή έρευνα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι και τα δύο μνημεία έχουν κοινά εικονογραφικά και τεχνοτροπικά χαρακτηριστικά, δανείζονται στοιχεία από την Μακεδονική Σχολή των Παλαιολόγων και την Κρητική Σχολή των Φορητών Εικόνων και κατόπιν τούτου θεωρούνται ανένταχτα σε κάποιο γνωστό ζωγραφικό σύστημα. Η έρευνα άγεται επίσης στην υπόθεση ότι οι δύο ζωγράφοι είναι επηρεασμένοι σοβαρά από το έργο του Ξένου Διγενή, γι’ αυτό και διαπνέονται από έναν διακριτικό ουμανισμό, μία πρωτευουσιάνικη ατμόσφαιρα και μία ροπή αποστασιοποίησης από την αυστηρή αντιδυτική ιδεολογία των μεγάλων μοναστηριών της εποχής. Τελικά, η έρευνα προτείνει μια υπόθεση εργασίας: ότι οι περιφερόμενοι εκείνοι ζωγράφοι (μεταξύ των οποίων και ο Διγενής) προέρχονται καλλιτεχνικά από την Κρήτη, εμπνέονται από το έργο των ζωγράφων που έφυγαν από την Κων/πολη λίγο πριν την Άλωση και μεταφέρουν, κυρίως στο δυτικό άξονα της τουρκοκρατούμενης Ελλάδας, τον απόηχο της μεταπαλαιολόγειας τέχνης και της καλλιτεχνικής δημιουργίας του 15ου αιώνα στην Κρήτη. Η Ήπειρος δε, στις αρχές του 16ου αιώνα, ανθεί δημογραφικά, οικονομικά και κοινωνικά, απολαμβάνει σουλτανικά προνόμια (όπως ακριβώς και η Πολίτσιανη) και, επομένως, είναι ο καταλληλότερος χώρος για την υποδοχή τέτοιων «μοναχικών και περιφερόμενων» ζωγράφων, όπως αυτοί των δύο μελετηθέντων μνημείων.

                                               Θεοτόκος Ευαγγελισμού (Ι. Μ. Μυρτιάς-1491)

Το Έργο του ζωγράφου επηρεάζει μετέπειτα γενεές ζωγράφων. 
Χαρακτηριστικά στο έργο του Ιωάννη Π. Χουλιαρά , «Ένα Άγνωστο Συνεργείο Ζωγράφων των Αρχών του 16ου Αιώνα στη Ήπειρο», αναφέρεται:

«Σε τέσσερα μνημεία των αρχών του 16ου αιώνα στην Ήπειρο διαπιστώνουμε τη δράση κοινού συνεργείου. Τα μνημεία αυτά ακολουθούν την παράδοση της σχολής της Αχρίδας καιτου εργαστηρίου της Καστοριάς, παράλληλα με ισχυρές επιρροές από το έργο του Ξένου Διγενή, αποτελούν δε έναν από τους ενδιάμεσους κρίκους στη μετάβαση από την τέχνη του15ου αιώνα σε αυτή της σχολής των Θηβών.»

 
Πολίτσιανη Πωγωνίου (Βόρεια Ήπειρος). Ναός Αγίου Αθανασίου Μάντζαρη. Η Γέννηση. Λεπτομέρεια.

Σάββατο 25 Οκτωβρίου 2014

Ο Κολοσσός της Ρόδου


Κατά την αρχαιότητα, η Ρόδος ήταν μία από τις μεγαλύτερες εμπορικές πόλεις της Μεσογείου και είχε κερδίσει το σεβασμό του μεσογειακού κόσμου. Ωστόσο εκτός από τον πολιτισμό και το εμπόριο της έγινε διάσημη για ένα άγαλμα, που έμεινε στην ιστορία γνωστό ως Κολοσσός, το οποίο κατά πάσα πιθανότητα κατασκευάστηκε πριν από το 280 Π.Χ. για να δώσει τις ευχαριστίες στους θεούς που παρέδωσαν την πόλη ασφαλή μετά από μια μακεδονική πολιορκία
Η κατασκευή του αγάλματος συνδέεται άμεσα μ' ένα σημαντικό γεγονός της ιστορίας της Ρόδου, την επιτυχημένη λύση της πολιορκίας της πόλης από τον Δημήτριο ( 305/4[;]π.Χ ). Μετά το τέλος της πολιορκίας που εξασφάλισε στη Ρόδο την ανεξαρτησία και την τιμή της, οι Ρόδιοι έκαναν πολλά αφιερώματα στους θεούς, το σπουδαιότερο από τα οποία ήταν το περίφημο άγαλμα του ηλίου, ο Κολοσσός της Ρόδου, επειδή κυρίως στο θεό Ήλιο, προστάτη της Ρόδου απέδωσαν τη νίκη τους. Το άγαλμα πιθανώς να ήταν έτοιμο γύρω στα 292 π.Χ. Η κατασκευή του κόστισε περίπου 300 τάλαντα, σύμφωνα με τον ιστορικό Πλίνιο (23-79 μ.Χ.) τα oποία προήλθαν από την πώληση των πολιορκητικών μηχανών που είχε εγκαταλείψει ο Δημήτριος φεύγοντας,.
Το άγαλμα ήταν μια απτή απόδειξη του πλούτου και της τεχνολογίας της Ρόδου.

Ο Κολοσσός σύμφωνα με τον Φίλωνα τον Βυζάντιο ήταν κατασκευασμένος από 15 τόνους μπρούντζου και 9 τόνους σιδήρου. Όμως, οι αληθινές ποσότητες πρέπει ήταν πολύ μεγαλύτερες. Λαμβάνοντας υπόψη ότι το Άγαλμα της Ελευθερίας στην Νέα Υόρκη έχει το ίδιο περίπου μέγεθος και βάρος 225 τόνους, ο Κολοσσός πρέπει να είχε ανάλογο βάρος.
Δυστυχώς, όμως, γύρω στο 222 π.Χ., πιθανόν 58 χρόνια μετά τα αποκαλυπτήρια, ο Κολοσσός κατέρρευσε, καθώς τα γόνατά του τσακίστηκαν από ένα τρομερό σεισμό, ενώ πέφτοντας λέγεται ότι γκρέμισε 30 σπίτια. Όμως τι ακριβώς έγινε;
Η αρχαία ακρόπολη της Ρόδου βρίσκεται σε ένα χαμηλό λόφο (Άγιος Στέφανος ή Μόντε Σμιθ) δυτικά του κέντρου της σύγχρονης πόλης, που σχηματίστηκε γεωλογικά από πρόσφατη ανύψωση και μετακίνηση τεμαχών. Η απόσταση της κίνησης μπορεί να υπολογιστεί από το ύψος των βράχων που ήταν κοντά στη στάθμη της θάλασσας κατά τo Πλειστόκαινο, αλλά τώρα βρίσκεται σε υψόμετρο μέχρι 110 μέτρων.
Αυτές οι ομαλές πλαγιές τερματίζουν στην βορειοδυτική πλευρά σε απότομους γκρεμούς, οι οποίοι σχηματίστηκαν από ένα υπεράκτιο ρήγμα που είναι παράλληλο προς την ακτή. Η πρόσφατη αυτή ανύψωση έχει φθάσει στο μέγιστο της - 270 μέτρα, στο Όρος Φιλέρημο, το οποίο μπορεί να δει κανείς προς τα δυτικά. Η ακρόπολη ήταν αρχικά καλυμμένη από πέτρωμα το οποίο όμως εξορύχτηκε εκτενώς ως δομικό
υλικό, ενώ τα θεμέλια των μεγάλων κτιρίων βρίσκονται σε ιζηματογενή πετρώματα του Πλειόκαινου.
Η βόρεια ακτή της Ρόδου έχει καταγράψει πολλές αλλαγές στην αρχαία στάθμη της θάλασσας. Πολλά από τις παράκτια λατομεία, τα οποία πιστεύεται ότι είναι ρωμαϊκά, έχουν βυθιστεί σε βάθος 40 εκατοστών, που δείχνει ότι η γη έχει μειωθεί από τότε. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική θαλάσσια εγκοπή στους απότομους βράχους σε ύψος 3,4 μέτρων που χρονολογείται στο 300 π.Χ. Η γη πρέπει, συνεπώς, έχει αυξηθεί περίπου 3,8 μέτρα μεταξύ 300 π.Χ. και την ρωμαϊκή περίοδο. Η κύρια πιθανή αιτία ήταν η μετακίνηση της γης από τον σεισμό του 222 π.Χ., που ισοπέδωσε τον Κολοσσό της Ρόδου και ήταν η μεγαλύτερη μετακίνηση του εδάφους στην περιοχή κατά τα τελευταία 10.000 χρόνια.
Ήταν ένα ισχυρός σεισμός με μέγεθος 7,2R ( συντεταγμένες επίκεντρου 36 Ν, 28 Ε) που κατέστρεψε το φάρο - άγαλμα του κολοσσού της Ρόδου, το φρούριο και την αποβάθρα. Ωστόσο ο σεισμός δεν ήταν το μόνο γεγονός που συνέβη. Πιθανώς, κύματα τσουνάμι δημιουργήθηκαν και αναστάτωσαν την βόρεια ακτή της Ρόδου ενώ πολλά σκάφη καταστράφηκαν. Ο σεισμός της Ρόδου το 222 π.Χ., είχε επιπτώσεις όχι μόνο στο νησί της Ρόδου, αλλά και στο υπόλοιπο νοτιοανατολικό Αιγαίο.
Παρά την ολέθρια πτώση του, το μπρούντζινο σώμα του Κολοσσού βρισκόταν ήδη πάνω από 100 χρόνια σωριασμένο στο έδαφος, όταν ο Αντίπατρος της Σιδώνας, τον συμπεριέλαβε στον κατάλογό του με τα επτά θαύματα. Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος ανέφερε χαρακτηριστικά: «...ακόμα και σωριασμένο στο έδαφος, παραμένει ένα θαύμα. Λίγοι άνθρωποι μπορούν να αγκαλιάσουν με τα μπράτσα τους τον αντίχειρα αυτής της μορφής, που τα δάχτυλά της είναι μεγαλύτερα από τα περισσότερα αγάλματα».
Λέγεται ότι 876 χρόνια μετά την κατάρρευση του Κολοσσού, οι Σαρακηνοί λεηλάτησαν τη Ρόδο και πούλησαν τον τεμαχισμένο Ήλιο ως μέταλλο. Έτσι το είδωλο του θεού που κάποτε έσωσε την πόλη από την ξένη εισβολή είχε μια μοίρα ανάλογη με εκείνη της πολιορκητικής μηχανής του Δημήτριου, που με την πώλησή της χρηματοδοτήθηκε η ανέγερση του Κολοσσού.
Το βάθρο του αγάλματος ήταν από λευκό μάρμαρο. Το ότι τα πόδια του Κολοσσού ήταν ενωμένα, σήμαινε ότι ο Χάρης έπρεπε να δώσει λύσεις σε αρκετά τεχνικά προβλήματα. Μετά την αγκύρωση των πελμάτων του αγάλματος στο βάθρο ύψους 12 μέτρων, ο Χάρης κατασκεύασε έναν τεράστιο σκελετό από πέτρινα υποστυλώματα και σιδερένιες ράβδους, πάνω στον οποίο προσαρμόστηκαν χυτά μπρούντζινα φύλλα. Ενώ
επίσης είχε πάρει αποτελεσματικά μέτρα κατά του κινδύνου των ισχυρών ανέμων.
Το πρόβλημα που απασχόλησε εδώ και χρόνια ερευνητές είχε να κάνει με την θέση του Κολοσσού. Μια φράση ενός επιγράμματος, που ήταν χαραγμένο στη βάση του Κολοσσού, έκανε πολλούς να τον τοποθετήσουν «όχι μόνο πάνω από το πέλαγος αλλά και στη ξηρά» και για τον λόγο αυτό πολλοί υπέθεσαν ότι βρισκόταν στην είσοδο του λιμανιού με ανοιχτά τα σκέλη πατώντας με το ένα πόδι στο ένα άκρο του λιμανιού και με το άλλο στο απέναντι, ενώ ψηλά με σηκωμένο χέρι κρατούσε φως σαν φάρος για τα καράβια που περνούσαν να μπουν στο λιμάνι. 


Η ΑΝΑΒΙΩΣΗ ΤΟΥ ΑΡΧΑΙΟΥ ΘΑΥΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΚΟΛΟΣΣΟΥ ΤΗΣ ΡΟΔΟΥ

Μια πρωτοβουλία του Δήμου Ρόδου










Ο Ιππόδαμος ο Μιλήσιος πατέρας της Πολεοδομίας

Γεννήθηκε το 498 π.Χ. και πέθανε το 408 π.Χ. και ήταν γιος του Ευρυφώντα.
Ο Ιππόδαμος ο Μιλήσιος ήταν Φυσικός, Μαθηματικός, Μετεωρολόγος Φιλόσοφος και καινοτόμος αρχιτέκτονας –πολεοδόμος της κλασικής περιόδου (5ος αι. π. Χ. ). Οι ιδέες του στην πολεοδομία συνοψίζουν όλη την προηγούμενη εμπειρία στον τομέα αυτό θεωρείται δε ως ο πατέρας της πολεοδομίας.
Είναι ο πρώτος που συνέλαβε “την πόλεων διαίρεσιν”, δηλαδή την αξία ενός απλού χωροταξικού σχεδίου, που δίνει ικανοποιητικές λύσεις στις λειτουργικές ανάγκες των πόλεων. Σπούδασε αρχιτεκτονική και αστρονομία.
Εκπόνησε σχέδια ελληνικών αποικιών που είχαν τάξη και κανονικότητα, σε αντίθεση με τον συγκεχυμένο τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονταν οι πόλεις μέχρι εκείνη την εποχή, ακόμα και η Αθήνα. Θεωρείται επίσης ο εισηγητής της ιδέας ότι ένα σχέδιο πόλεως μπορεί να ενσωματώνει μια λογική κοινωνική διάταξη.


Το έργο του Ιππόδαμου περιλαμβάνει την “Πολεοδομική Μελέτη Πειραιώς”, την “Ιπποδάμειο Αγορά Πειραιώς”, τη “Ρυμοτομική Μελέτη των Θουρίων”, την “Πολεοδομική Μελέτη της Ρόδου”.

Είναι πιθανό το 479 π.Χ., όταν ξαναχτίστηκε η Μίλητος, να παρακολούθησε τα έργα και ίσως εργάστηκε σε αυτά σαν μαθητευόμενος αρχιτέκτων.
Το 460 π.Χ., όταν είχε ήδη γίνει γνωστός, ο Περικλής του ανέθεσε την εκπόνηση της πολεοδομικής μελέτης του Πειραιώς και την επίβλεψη της κατασκευής.
Η “Πολεοδομική Μελέτη Πειραιώς” του Ιππόδαμου αποτέλεσε πρότυπο για όλες τις πόλεις της κλασσικής εποχής.
Η “Πολεοδομική Μελέτη Πειραιώς” αποτέλεσε πρότυπο για όλες τις πόλεις της κλασσικής εποχής. Κατασκευάστηκαν “γειτονιές”, μικρές ομάδες σπιτιών σε οικόπεδα των 240 τ.μ. για κάθε σπίτι. Τα σπίτια έγιναν σε σειρά με μεσοτοιχία και προσανατολισμό προς νότο.
Όπως έδειξαν οι ανασκαφές, ήσαν κατοικίες για τους ελεύθερους πολίτες.
Κάθε σπίτι ήταν διώροφη μονοκατοικία με καθημερινό, κουζίνα, ξενώνα και αυλή.
Σώζεται η περιγραφή του Αριστοτέλη: “Ιππόδαμος εύρε την των πόλεων διαίρεσιν και τον Πειραιά κατέτεμε”.
Η “Ιπποδάμειος Αγορά του Πειραιά” λεγόταν και “Αγορά των Δημοτών”.Κατασκευάστηκε μεταξύ του λόφου της Μουνιχίας (της σημερινής Καστέλλας) και της βόρειας πλευράς του λιμένα Ζέας. Το 1882 βρέθηκε μια μεγάλη επιγραφή: “Συγγραφή Υποχρεώσεων της εν Ζέα σκευοθήκης του Φίλωνος” που αναφέρει τη θέση της Ιπποδαμείου αγοράς. Στην αγορά αυτή έφθαναν τα εμπορεύματα από το εξωτερικό, αφού πληρωνόταν “τέλος εκτελωνισμού” ίσο με το 1/50 της αξίας τους.
Η “ρυμοτομική μελέτη της πόλης των Θουρίων” στην Κάτω Ιταλία έγινε το 444 π.Χ. έχοντας ακολουθήσει την σχετική αποστολή αποικισμού.
Η νέα πόλη κτίστηκε κοντά στη Σύβαρη, στον κόλπο του Τάραντα, που είχε καταστραφεί το 510 π.Χ. Ο Ησύχιος αναφέρει: “…. διελόμενος την πόλιν κατά μεν το μήκος εις πλατείας τέσσαρας, κατά δε το πλάτος εις τρεις”.
Στη συνέχεια έζησε επί χρόνια στην Αθήνα.
Η “πολεοδομική μελέτη της Ρόδου” έγινε το 408 π.Χ. Ο Στράβων αναφέρει τη Ρόδο:“Η δε νυν πόλις εκτίσθη κατά τα Πελοππονησιακά υπό του αυτού αρχιτέκτονος, ως φάσιν, υφ΄ ου και ο Πειραιεύς”.

Το σύστημα ρυμοτομίας του Ιππόδαμου εφαρμόστηκε αργότερα και σε άλλες πόλεις, όπως απέδειξαν ανασκαφές στην Κασσώπη, Πριήνη, Ολυνθο και Αλεξάνδρεια. Το σύστημα αυτό βασιζόταν στη χάραξη παράλληλων δρόμων, που τέμνονται κάθετα, ώστε να δημιουργούνται οικοδομικά τετράγωνα και κανονικές πλατείες και ονομάστηκε “Ιπποδάμειος νέμεσις”.
Τα οικοδομικά τετράγωνα είχαν χαραχθεί με ακρίβεια και χωρίστηκαν σε οικόπεδα ίσου εμβαδού. Οι δρόμοι ήταν ευθύγραμμοι και ευρείς και οι πλατείες ευρύχωρες. Οι θέσεις των διοικητικών κτιρίων, των ναών και των κατοικιών ήταν καθορισμένες με ακρίβεια.
Οι κατοικίες είχαν είσοδο από τον Νότο με τέτοια διάταξη να έχουν ήλιο το χειμώνα και δροσιά το καλοκαίρι.
Για να εξασφαλίσει την υγιεινή λειτουργία των πόλεων ο Ιππόδαμος σχεδίαζε την υδροδότησή τους, φρόντιζε να εφοδιάζονται με άφθονο νερό έτσι λοιπόν η πόλη περιείχε επίσης προηγμένες για την εποχή δεξαμενές υδάτων, που η κατασκευή τους στηρίζεται στον μαθηματικό τύπο αχ² + βχ + γ = 0, (είχαν τη μορφή «παραβολοειδούς εκ περιστροφής», επινόηση που προϋποθέτει σοβαρές γνώσεις μαθηματικών και τεράστια εμπειρία), με φρεάτια περισυλλογής ομβρίων υδάτων καθώς και αποχετευτικών συστημάτων.
Πρόβλεψε κλίσεις στους δρόμους για την απομάκρυνση των νερών της βροχής. Τοποθετούσε τους ναούς και τα δημόσια κτίρια σε περίβλεπτες και οχυρές θέσεις, ώστε να εξυπηρετείται η λειτουργικότητα και να εξασφαλίζεται η άμυνά τους.
Κατά τον Ιππόδαμο η ιδανική πόλη πρέπει να έχει 10.000 άνδρες κατοίκους, που με τον ανάλογο αριθμό γυναικών, παιδιών, δούλων και ξένων θα φτάνει τους 50.000 κατοίκους. Μελετώντας τα προβλήματα λειτουργίας των πόλεων διαπίστωσε ότι ήσαν συνδεδεμένα με το πολιτειακό σύστημα διοίκησης. Χώρισε τους πολίτες σε τρεις τάξεις: γεωργούς, τεχνίτες και πολεμιστές. Διαίρεσε τη γή σε τρεις μορφές ιδιοκτησίας:ιερή, δημόσια και ιδιωτική.
Ολοι οι άρχοντες της πόλης θα πρέπει να είναι εκλεγμένοι.
Ο Αριστοτέλης αναφέρει ότι ο Ιππόδαμος: “…. πρώτος των μη πολιτευομένων επεχείρησε να είπη τι περί της αρίστης πολιτείας, διαιρέσας την μυρίανδρον τω πλήθει πόλιν εις τρία μέρη, ήτοι το περιλαμβάνον τους τεχνίτας, το τους γεωργούς και το προπολεμούν και τα όπλα έχον. Την χώραν εις την ιεράν, την δημοσίαν και την ιδίαν…”.
Αν και δεν ασχολήθηκε με την πολιτική, ο Ιππόδαμος μελέτησε τα πολιτειακά προβλήματα. Του αποδίδονται τα συγγράμματα: “Περί Πολιτείας” και “Περί Ευδαιμονίας”. Και από τα δύο σώζονται αποσπάσματα στο έργο του Στοβαίου. Το έργο του “Πυθαγορίζουσαι Θεωρίαι” σχολίασε και κατέκρινε ότι είναι ουτοπικός ο Αριστοτέλης.
Ο τίτλος του έργου ενισχύει την άποψη των Πυθαγορείων, ότι ο Ιππόδαμος ήταν οπαδός τους.
Το «διαμαντένιο πλέγμα» που επινόησε ήταν μια σειρά από ευρείες και ευθείες οδούς που τέμνονταν σε γωνίες 45 και 135 μοιρών.

Η Μίλητος μας παρέχει το αρχετυπικό Ιπποδάμειο σχέδιο, βάσει του οποίου ξαναχτίστηκε το 479 π.Χ. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο του σχεδίου είναι η εκτεταμένη κεντρική περιοχή, που με μακροχρόνια πρόβλεψη, κρατήθηκε ελεύθερη για να αναπτυχθεί ως δημόσιο κέντρο, η γνωστή «αγορά». Γύρω από αυτή την κεντρική περιοχή αναπτύσσονταν τα οικοδομικά τετράγωνα των περιοχών κατοικίας, οργανωμένα σε ένα ορθογώνιο δίκτυο δρόμων, χωρίς να λαμβάνεται ιδιαίτερα υπόψη το τοπογραφικό ανάγλυφο.


Από τον Ιππόδαμο προήλθε και η πρώτη εισήγηση για την έννοια του Διπλώματος Ευρεσιτεχνίας, πρότεινε ότι η κοινωνία θα έπρεπε να ανταμείβει τους ανθρώπους που δημιουργούσαν πράγματα χρήσιμα για αυτή.
Ο Αριστοτέλης επέκρινε την πρακτική και χρησιμοθηρική προσέγγιση του Ιπποδάμου και υπέδειξε ότι με την ανταμοιβή των ανθρώπων για να κάνουν καλό, τα άτομα θα το κάνουν για δικό τους όφελος πρώτιστα και όχι τόσο για την ωφέλεια της πολιτείας.
Τον Ιππόδαμο αναφέρουν στα έργα τους οι Αριστοτέλης, Στοβαίος, Στράβων, Ησύχιος Φώτιος και Θεανώ.

Τετάρτη 4 Ιουνίου 2014

Η street art σήμερα

 “Ασεβής” δημιουργικότητα»: Ημερίδα για το ρόλο της street art σήμερα 

Αν δεν έχετε ήδη περάσει από την έκθεση «No respect» στη Στέγη, να μια καλή ευκαιρία. Την Παρασκευή 6/6 αρχιτέκτονες, ανθρωπολόγοι, κοινωνιολόγοι και καλλιτέχνες συζητούν για το ρόλο του γκράφιτι και της street art στη σύγχρονη κοινωνία και στον αστικό χώρο.


Αν δεν έχετε ήδη περάσει από την έκθεση «No respect» στη Στέγη, να μια καλή ευκαιρία. Την Παρασκευή 6/6, αρχιτέκτονες, κοινωνικοί επιστήμονες και καλλιτέχνες από την Ευρώπη και την Αμερική, συζητούν για το ρόλο του γκράφιτι και της street art στη σύγχρονη κοινωνία. Στην ημερίδα «“Ασεβής” δημιουργικότητα: γκράφιτι και street art στη σύγχρονη κοινωνία και στον αστικό χώρο» καταθέτουν τη γνώση, την άποψη και τις εμπειρίες τους πανεπιστημιακοί και ερευνητές (όπως η Ella Chmielewska από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου, οι καθηγητές κοινωνιολογίας Jeff Ferrell και Gregory Snyder, ο ανθρωπολόγος Rafael Schacter, οι υποψήφιοι διδάκτορες Κωνσταντίνος Αβραμίδης και Παυσανίας Καραθανάσης και η μεταδιδακτορική ερευνήτρια Μυρτώ Τσιλιμπουνίδη ) αλλά και μέλη της διεθνούς κοινότητας του γκράφιτι (ο ιδρυτής των United Graffiti Artists, Hugo Martinez και οι καλλιτέχνες Lars Pedersen, Peeta, Blek Le Rat, Snoeman ).

Πηγή: www.athinorama.gr

Blek le rat